dimanche 1 septembre 2019

qepmey'e': jIjeS pagh jIjeSbe'?

qepmey'e': jIjeS pagh jIjeSbe'?

'umber vISaHmo' jIbaw'Ha'


qen qepmey vIqelDI' jIghel'eghchoHpu': jIjeS pagh jIjeSbe'?

latlh tlhIngan Hol jatlhwI'pu' vIqIH 'ej tlhIngan Hol wIlo'taHvIS marIch vIneHqu'ba'. DaqDaq vIDabbogh latlh tlhIngan Hol jatlhwI'pu' tu'lu'be'mo' paghvaD tlhIngan Hol vIjatlhlaH, 'ej Hoch DIS qaStaHvIS qep'a' jIjeSlaH 'e' vIjIn.

'ach...

qep'a' vIjaHmeH muD Duj vItIjnIS, 'ej ghobwIjvaD qay' ngoDvam 'e' vItlhojchoHpu'. qay', 'umber vISaHmo', 'ej muD'a' tujmoHlu'taH 'e' vISovmo'. vaj muD Duj vItIjchugh, ghav SIp law' lIngba'mo' muD Dujvam, muD'a' tujchoHtaHghachvaD jIghaq. meqvammo', jItuH. vaj, 'amerI'qa'Daq qaSDI' qep'a', 'aSralya'Daq qaSchugh qep, qoj Hopchugh latlh qep, jIjeS vIneH 'ach muD Duj vItIjqangbe', vaj Qatlh wuqmeH mIw.

qep vIjaHmeH lupwI' mIr vItIjqangtaH. loQ ghav SIp lIng je, 'ach 'umber qellu'DI' muD Duj qab law' lupwI' mIr qab puS. juHwIjvo' lupwI' mIr vItIjchugh, wa' qep neH vISIchlaH: qepHom'a''e'. wa'logh jIjeSta' 'ej vItIvqu', Dunqu' qepHom'a' !

wa' ben qaS qepHom'a' jIvumnIStaHvIS, vaj jIjeSlaHbe'. DISvam ghaytan qaSqa' ghu' rap 'ej jIjeSlaHbe' je, Do'Ha'. chaq 'opben jIjeSqa'laH qaStaHvIS qepHom'a'. 'e' vItulbej!

mardi 12 juin 2018

vIttlheghmey mu'tlheghmey je

qen jIqeqmeH, vIttlheghmey mu'tlheghmey je vImugh ghIq TwitterDaq, FacebookDaq joq bIH vIlan. 'ach pa' tugh ngab bIH, vaj naDev vIlan je.

chaq bIqeqmeH, DamughlaH

{DIr yIngevQo' mIl'oD DaHoHpa'} net jatlh
{mIl'oD yIHoHQo' DIr Dangevpa'} net jatlh je
{mIl'oD yIHoHQo'} vIjatlh jIH

QuchmoHbe' Huch
bISengchugh Seng yIpIH
Daj Hoch Hol
yoHbe' nuv'e' ghIjbogh pagh
yItulQo' neH, yIvang!
tenwalmeyDaj Datlhe'moH DuneHmoHDI' paq, QaQ paq
qalmoH woQ, qalmoHchu' woQ'a'
Qatlh QIjmeH mIw
Hut yInmey ghaj vIghro'
tujtaHvIS baS yIqIp!
yanDaj pIch SuvwI' qab
mItlhwI' mojlu'meH, mItlhnISlu'
bIbomlaHbe'chugh, DuQoylaHDI' pagh yIbom!
DaHjaj bIchech, wa'leS bI'uH. HIq 'Iq yItlhutlhQo'!
qamDu'lIj lugho'lu' 'e' yIchaw'Qo'!
Dayajqu'chugh, DaQIjlaHchu'
Qatlhmo' mangIlbe' net tu'be': Qatlh mangIlbe'mo' net tu'bej
jevtaHvIS, Sor bartIqmey bIngDaq yIQamQo'!
DuDuQ'a' tlhIngan QoQ?
mu'tlheghvam yaj 'Iv?
'arlogh tlhIngan Hol mu'ghom DalaD?
ghorgh paqlIj chu' ngevchoHlu'?

lundi 11 juin 2018

ghelmeH Quj

tlhIngan Hol vIjatlh ’e’ vIqeqmeH, Quj chu’ vI’ogh. ghelmeH mu’mey lulo’lu’ ’e’ qeqlu’meH lI’ Qujvam.

mIwHom wa’DIch:
mu’ yIwIv. vay’, potlhbe’ wIv.

mIwHom cha’DIch:
ghelmeH mu’mey tIlo’. mu’tlheghmey tIchenmoH. mu’ DawIvpu’bogh lubopnIS mu’tlheghmey DachenmoHbogh.

mIwHom wejDIch:
ghelbogh mu’tlheghlIj tIjang. DajangmeH mu’tlheghmey chu’ tIchenmoH.

>> ghelmeH mu’ tetlh tIqaw:
nuq
ghorgh
qatlh
’Iv
chay’
nuqDaq

ghantoH: tet

1/ nuq ’oH {tet}’e’?
lepvaD betgham mojmoH

2/ ghorgh tetlu’?
roD baS tetnISlu’DI’.

3/ qatlh tetlu’?
baS Qulu’meH baS tetlu’.

4/ tet ’Iv?
baS tet mItlhwI’.

5/ chay’ tetlu’?
vay’ tetlu’meH, vay’ tujqu’choHmoHlu’.

6/ nuqDaq tetlu’?
baS tetlu’chugh, baS laSvarghDaq tetlu’.

dimanche 3 juin 2018

SIbDoH Seghmey Sar

DaHjaj ram, jIleSmeH jIQuj mu'mey vIlo'taHvIS. {wot-meH DIp} Qur vIlo' 'e' vIqeq. {SIbDoH} mu' vIbuS.

QummeH SIbDoH = communications satellite
ghoqmeH SIbDoH = espionnage satellite
bejmeH SIbDoH = observation satellite
lI'meH SIbDoH = transmissions satellite
QulmeH SIbDoH = research (scientific) satellite

{wot-meH DIp} Qur vIparHa'qu'mo' chaq tugh vIlo' 'e' vIqeqqa'.

lundi 28 mai 2018

vIttlhegh qaD

loSHu’, vIttlhegh qaD tagh tlhIngan Hol yejHaD.

cha’maH vagh ben, {Power Klingon} wab paq ngevchoHlu’. luqonpu’ marq ’oqranD, Barry Levine je. maHvaD qa’meH vIttlhegh, peghmey vIttlhegh je ghojmoH paqvam. loS ben, cha’ vIttlheghmey chu’ tu’choHlu’, QaHmo’ tlhIngan Hol yejHaD vInDa’pu’. wa’ qa’meH vIttlhegh, wa’ peghmey vIttlhegh je tu’choH. {jagh yIbuStaH!} ’oH qa’meH vIttlhegh chu’’e’; {’Iw HIq yap tu’lu’be’} ’oH peghmey vIttlhegh chu’’e’. 

DaH, qep’a’ cha’maH vaghDIchvaDn latlh vIttlheghmey SammeH qaD nab tlhIngan Hol yejHaD. wa’ qa’meH vIttlhegh, wa’ peghmey vIttlhegh ghap chup tlhIngan Hol yejHaD vInDa’ ngIq net chaw’. qa’meH vIttlhegh, peghmey vIttlhegh je chup qep’a’ ghaqwI’pu’ net chaw’. cha’ qa’meH vIttlhegh, cha’ peghmey vIttlhegh je chup qep’a’ jeSwI’pu’ net chaw’, vaj loS vIttlheghmey chuplaH chaH.

vIttleghmey luchuplu’bogh luchoHlu’ ’ej luchoqlu’ net chaw’, qaD vanlu’pa’. jar jav, jaj cha’meH vagh qaD vanlu’. ghIq vIttlheghmey luchuplu’bogh chov po’wI’pu’ ghom. vIttlheghmey QaQqu’ tetlh lugher ghIq marq ’oqranDvaD lungeH. qaStaHvIS jar jav, qaStaHvIS qep’a’, wa’ qa’meH vIttlhegh chu’, wa’ peghmey vIttlhegh chu’ je ’otHa’ ghaH. 

qaD chutHom DalaDmeH, qaD DajeSmeH, Daqvam yISuch: 

samedi 26 mai 2018

mu' chu' chabal tetlh

tlhIngan Hol DalaDlaHchugh ghaytan qep’a’ nab tlhIngan Hol yejHaD ’e’ DaSov. qaStaHvIS qep’a’mey, pIj mu’mey chu’ ’otHa’ marq ’oqranD.

DISvam, mu’ chu’ chabal tetlh tInqu’ gher tlhIngan Hol yejHaD SapwI’pu’, vaj marq ’oqranDvaD tetlh lungeHpa’, mu’mey potlhqu’ ngu’nISlu’ ’ej mu’meyvam neH wIvnISlu’. ngoQvamvaD, DaH wej mu’mey buv DIwIvlaH.

wa’maH chorgh mu’mey buv tu’lu’:

1/ porgh ‘ay’Du’, porgh mIwmey je
2/ nuv Dotlh
3/ QeD / mI’QeD
4/ tamler Hap je
5/ juvmeH mu’mey
6/ Soj
7/ Ha’DIbaHmey
8/ Daqmey
9/ HolQeD 1
10/ HolQeD 2
11/ lalDan
12/ mI’meH qeq
13/ DuSaQ / ghojmoHmeH mIw
14/ Sut
15/ bIQ’a’ tlhach mu’mey
16/ wotmey chuv
17/ DIpmey chuv
18/ chuvmey

mu’mey tetlh ngaS Hoch mu’ buv. vIraS Hol vIlo’taHvIS buvmey mu’ tetlhmey vImughpu’, ghIq FacebookDaq {Apprenez le Klingon} ghomvaD vIbon. DaH naDev buvmey mu’ tetlhmeyvam vImughqangbej, ’ach loQ Qatlh… tlhIngan mu’mey vIHutlh!

wejHa’ mu’mey buv vImaSqu’bogh vIwIv, ’ach Qatlhqu’. chay’ wIvlu’? tlhoS Hoch mu’ buvmey vIwIv vIneH!

jIwIvmeH, Doch puS vIqel:

1/ mu’meyvam vIlo’nISqu’’a’?
pIjHa’ porghQeD vIqel vaj jIHvaD lI’be’ porghQeD mu’mey. QelvaD lI’qu’ mu’meyvam net HonlaHbe’ba’.

2/ qatlh mu’meyvam vIneH?
muvuQ HolQeD, meqvammo’ HolQeD mu’mey law’ vItlhob, mu’mey lutlhoblu’bogh boStaHvIS tlhIngan Hol yejHaD.
ghu’ law’vaD lI’qu’ chuvmey. Dochmey law’ jatlhlaH vay’ ‘e’ luqaSmoH. meqvammo’ chuvmey vIwIv.

3/ mu’mey law’ ngaS’a’ mu’ buv?
law’qu’chugh mu’mey chu’, jIQuchqu’! vaj Qatlhqu’choHDI’ wIvmeH mIw, mu’mey law’ ngaSbogh mu’ buv’e’ vIwIv.

wIvmeH mIw’e’ lo’bogh tlhIngan Hol jatlhwI’pu’ pIm vISIv.

wej wej mu’ buvmey DawIvchugh, pa’ yIghoS ‘ej yIwIv:
Qapla’!

vendredi 25 mai 2018

Trappist-1 yuQmeyDaq SaHtaH bIQ net woq

wej wen jIqeqmeH wa' QeD ghItlh vImugh ghIq Facebook-Daq, {tlhIngan Hol jatlhwI'pu'} ghomvaD vIbon, ’ach DaH ghItlhvam mollu'law'taH, vaj vIpolmeH naDev vIlan. 

<<bI’reS>>

{Trappist-1} yuQmeyDaq SaHtaH bIQ net woq


Hovtay' 'oH {Trappist-1}'e'. qIbmajDaq 'oH Samlu'. 48.75 loghqam 'oH tera' {Trappist-1} je chuq'e'. Hovtay'vamDaq Soch yuQ tu'lu'. yuQmeyvam'e', tera' tIn law', bIH tIn law'. 'op yuQmeyvamDaq bIQ tu'lu'ta'mo', ghaytan tera’ HurDaq yIn SammeH ghe'choHtaH mIw.
DaH pawpu' De' chu''e' luloStaHbogh Hoch tejpu': bIQ lungaS {Trappist-1} 'op yuQmey net woq. Hov mach (HovHom chIS), Soch yuQna' je ghaj Hovtay'vam - chaq latlh yuQ ghaj je. pa’ DabmeH yIn, naHHa'law' {Trappist-1}. yIn DuH mIchDajDaq bavtaH wej yuQ.
potlhchu’ De’vam chu’.
jaj vagh jar cha’ tera’ DIS cha’ pagh wa’ chorgh, De’vam ’otHa’ {Nature} Se’vIr. De’vam luwoqmeH jIj Sep law’ tejpu’ ghom. Qu’vamvaD jIj je vIraS tejpu’, {Bordeaux} veng HovQeD Qulpa’Daq vum chaH.

muD bop…

loghqam law’ ’oHDI’ yuQ chuq’e’, nuq yugh yuQmey Hopqu’ muD? chay’ ’e’ wISovchoHlaH? HovDaj tlhopDaq jaHDI’ yuQ, muDDaj chIqbogh 'otlhmey’e’ jemlaH 'otlh noch ’ej pojlaH 'otlh yutlhegh poj jan.
De’meyvam boS 'otlh nochmey tInqu’, {Hubble} rur. Qu’vamvaD, loS yuQ muD bIQSIp lujuvlaHqu’ tej ’e’ qaSmoH 'otlh noch.
ghunqu’moHbogh SIp ’oH bIQSIp’e’. muDDaq bIQSIp ’Iq tu’lu’chugh pagh bIQSIp yap tu'lu'be'chugh, DuHbe’ yIn. yIn DuH mIchDaq bavtaH loS yuQ luHaDlu’bogh, pagh Daq Sumqu’Daq bavtaH.
bIQSIp puS yugh muDchaj ‘e’ lu’agh {Hubble} De’ poj. vaj chaq yuQmeyvam DablaH yIn.

jeD’a’ yuQ?

bIQ Samlu’meH latlh De’ qelnISlu’: jeD’a’ {Trappist-1} yuQmey?
machmo’ yuQmeyvam joj, Hechaj SIgh tlham bavtaHvIS bIH: yuQ mImmoH tlham ’ej ’eqmoH. lubavHa’chuqmoH yuQmey, ngI’mo’ neH yuQmey.
bavHa’ghachmeyvam juvta’mo’ SIbDoHmey’e’ lughajbogh {European Southern Observatory} {NASA} je, yuQmey ngI’taHghach SIm tejpu’ ’e’ DuHmoH juvta’ghachvam (qar mI’ luSImlu’bogh: vagh vatlhvI’, wa’maH vatlhvI’ ghap). nagh luyugh yuQmey net tu’. tera’ jeD law’ yuQmeyvam jeD puS, net tu’. lujatlh tejpu’: jaS jeD bIH, bIQ, tamlermey tIS je ghajqu’mo’ yuQmeyvam, ghajqu’be’mo’ tera’ - ’ach bIQSIpvaD teHbe’. yuQmeyvam ngI’moH tamlermeyvam tIS - vagh vatlhvI’ wanI’. tera’ lungI’moH tamlermeyvam tIS, pagh vI’ wa’ vatlhvI’ wanI’.
tera’ DIS cha’ pagh wa’ Hut, {Kourou} vIraS {Guyane} waw’vo’ {James-Webb} logh 'otlh noch chu’ SalmoHlu’chu’ net nab. yuQmeyvam muD pojlaHchu’. latlh tamler jemlaH: bIQ SeS, voQSIp, yInSIp, {methane} (wa’ ghav HeySel loS bIQSIp HeySel je yughbogh ‘o’rIS’e’), {carbon dioxyde} (wa’ ghav HeySel cha’ yInSIp HeySel je yughbogh ‘o’rIS’e’) joq. bIH ‘ugh law’ yInSIp ‘ugh puS.
tera’ HurDaq yIn SammeH tlhetlhqu’taH mIw.
<<bertlham>>