vIttlheghmey mu'tlheghmey je

qen jIqeqmeH, vIttlheghmey mu'tlheghmey je vImugh ghIq TwitterDaq, FacebookDaq joq bIH vIlan. 'ach pa' tugh ngab bIH, vaj naDev vIlan je.

chaq bIqeqmeH, DamughlaH

{DIr yIngevQo' mIl'oD DaHoHpa'} net jatlh
{mIl'oD yIHoHQo' DIr Dangevpa'} net jatlh je
{mIl'oD yIHoHQo'} vIjatlh jIH

QuchmoHbe' Huch
bISengchugh Seng yIpIH
Daj Hoch Hol
yoHbe' nuv'e' ghIjbogh pagh
yItulQo' neH, yIvang!
tenwalmeyDaj Datlhe'moH DuneHmoHDI' paq, QaQ paq
qalmoH woQ, qalmoHchu' woQ'a'
Qatlh QIjmeH mIw
Hut yInmey ghaj vIghro'
tujtaHvIS baS yIqIp!
yanDaj pIch SuvwI' qab
mItlhwI' mojlu'meH, mItlhnISlu'
bIbomlaHbe'chugh, DuQoylaHDI' pagh yIbom!
DaHjaj bIchech, wa'leS bI'uH. HIq 'Iq yItlhutlhQo'!
qamDu'lIj lugho'lu' 'e' yIchaw'Qo'!
Dayajqu'chugh, DaQIjlaHchu'
Qatlhmo' mangIlbe' net tu'be': Qatlh mangIlbe'mo' net tu'bej
jevtaHvIS, Sor bartIqmey bIngDaq yIQamQo'!
DuDuQ'a' tlhIngan QoQ?
mu'tlheghvam yaj 'Iv?
'arlogh tlhIngan Hol mu'ghom DalaD?
ghorgh paqlIj chu' ngevchoHlu'?

ghelmeH Quj

tlhIngan Hol vIjatlh ’e’ vIqeqmeH, Quj chu’ vI’ogh. ghelmeH mu’mey lulo’lu’ ’e’ qeqlu’meH lI’ Qujvam.

mIwHom wa’DIch:

mu’ yIwIv. vay’, potlhbe’ wIv.

mIwHom cha’DIch:

ghelmeH mu’mey tIlo’. mu’tlheghmey tIchenmoH. mu’ DawIvpu’bogh lubopnIS mu’tlheghmey DachenmoHbogh.

mIwHom wejDIch:

ghelbogh mu’tlheghlIj tIjang. DajangmeH mu’tlheghmey chu’ tIchenmoH.

>> ghelmeH mu’ tetlh tIqaw:

nuq

ghorgh

qatlh

’Iv

chay’

nuqDaq

ghantoH: tet

1/ nuq ’oH {tet}’e’?

lepvaD betgham mojmoH

2/ ghorgh tetlu’?

roD baS tetnISlu’DI’.

3/ qatlh tetlu’?

baS Qulu’meH baS tetlu’.

4/ tet ’Iv?

baS tet mItlhwI’.

5/ chay’ tetlu’?

vay’ tetlu’meH, vay’ tujqu’choHmoHlu’.

6/ nuqDaq tetlu’?

baS tetlu’chugh, baS laSvarghDaq tetlu’.

SIbDoH Seghmey Sar

DaHjaj ram, jIleSmeH jIQuj mu'mey vIlo'taHvIS. {wot-meH DIp} Qur vIlo' 'e' vIqeq. {SIbDoH} mu' vIbuS.

QummeH SIbDoH = communications satellite
ghoqmeH SIbDoH = espionnage satellite
bejmeH SIbDoH = observation satellite
lI'meH SIbDoH = transmissions satellite
QulmeH SIbDoH = research (scientific) satellite

{wot-meH DIp} Qur vIparHa'qu'mo' chaq tugh vIlo' 'e' vIqeqqa'.

vIttlhegh qaD

loSHu’, vIttlhegh qaD tagh tlhIngan Hol yejHaD.

cha’maH vagh ben, {Power Klingon} wab paq ngevchoHlu’. luqonpu’ marq ’oqranD, Barry Levine je. maHvaD qa’meH vIttlhegh, peghmey vIttlhegh je ghojmoH paqvam. loS ben, cha’ vIttlheghmey chu’ tu’choHlu’, QaHmo’ tlhIngan Hol yejHaD vInDa’pu’. wa’ qa’meH vIttlhegh, wa’ peghmey vIttlhegh je tu’choH. {jagh yIbuStaH!} ’oH qa’meH vIttlhegh chu’’e’; {’Iw HIq yap tu’lu’be’} ’oH peghmey vIttlhegh chu’’e’. 

DaH, qep’a’ cha’maH vaghDIchvaDn latlh vIttlheghmey SammeH qaD nab tlhIngan Hol yejHaD. wa’ qa’meH vIttlhegh, wa’ peghmey vIttlhegh ghap chup tlhIngan Hol yejHaD vInDa’ ngIq net chaw’. qa’meH vIttlhegh, peghmey vIttlhegh je chup qep’a’ ghaqwI’pu’ net chaw’. cha’ qa’meH vIttlhegh, cha’ peghmey vIttlhegh je chup qep’a’ jeSwI’pu’ net chaw’, vaj loS vIttlheghmey chuplaH chaH.

vIttleghmey luchuplu’bogh luchoHlu’ ’ej luchoqlu’ net chaw’, qaD vanlu’pa’. jar jav, jaj cha’meH vagh qaD vanlu’. ghIq vIttlheghmey luchuplu’bogh chov po’wI’pu’ ghom. vIttlheghmey QaQqu’ tetlh lugher ghIq marq ’oqranDvaD lungeH. qaStaHvIS jar jav, qaStaHvIS qep’a’, wa’ qa’meH vIttlhegh chu’, wa’ peghmey vIttlhegh chu’ je ’otHa’ ghaH. 

qaD chutHom DalaDmeH, qaD DajeSmeH, Daqvam yISuch: 

https://www.kli.org/proverb_contest/rules/

mu' chu' chabal tetlh

tlhIngan Hol DalaDlaHchugh ghaytan qep’a’ nab tlhIngan Hol yejHaD ’e’ DaSov. qaStaHvIS qep’a’mey, pIj mu’mey chu’ ’otHa’ marq ’oqranD.

DISvam, mu’ chu’ chabal tetlh tInqu’ gher tlhIngan Hol yejHaD SapwI’pu’, vaj marq ’oqranDvaD tetlh lungeHpa’, mu’mey potlhqu’ ngu’nISlu’ ’ej mu’meyvam neH wIvnISlu’. ngoQvamvaD, DaH wej mu’mey buv DIwIvlaH.

wa’maH chorgh mu’mey buv tu’lu’:

1/ porgh ‘ay’Du’, porgh mIwmey je

2/ nuv Dotlh

3/ QeD / mI’QeD

4/ tamler Hap je

5/ juvmeH mu’mey

6/ Soj

7/ Ha’DIbaHmey

8/ Daqmey

9/ HolQeD 1

10/ HolQeD 2

11/ lalDan

12/ mI’meH qeq

13/ DuSaQ / ghojmoHmeH mIw

14/ Sut

15/ bIQ’a’ tlhach mu’mey

16/ wotmey chuv

17/ DIpmey chuv

18/ chuvmey

mu’mey tetlh ngaS Hoch mu’ buv. vIraS Hol vIlo’taHvIS buvmey mu’ tetlhmey vImughpu’, ghIq FacebookDaq {Apprenez le Klingon} ghomvaD vIbon. DaH naDev buvmey mu’ tetlhmeyvam vImughqangbej, ’ach loQ Qatlh… tlhIngan mu’mey vIHutlh!

wejHa’ mu’mey buv vImaSqu’bogh vIwIv, ’ach Qatlhqu’. chay’ wIvlu’? tlhoS Hoch mu’ buvmey vIwIv vIneH!

jIwIvmeH, Doch puS vIqel:

1/ mu’meyvam vIlo’nISqu’’a’?

pIjHa’ porghQeD vIqel vaj jIHvaD lI’be’ porghQeD mu’mey. QelvaD lI’qu’ mu’meyvam net HonlaHbe’ba’.

2/ qatlh mu’meyvam vIneH?

muvuQ HolQeD, meqvammo’ HolQeD mu’mey law’ vItlhob, mu’mey lutlhoblu’bogh boStaHvIS tlhIngan Hol yejHaD.

ghu’ law’vaD lI’qu’ chuvmey. Dochmey law’ jatlhlaH vay’ ‘e’ luqaSmoH. meqvammo’ chuvmey vIwIv.

3/ mu’mey law’ ngaS’a’ mu’ buv?

law’qu’chugh mu’mey chu’, jIQuchqu’! vaj Qatlhqu’choHDI’ wIvmeH mIw, mu’mey law’ ngaSbogh mu’ buv’e’ vIwIv.

wIvmeH mIw’e’ lo’bogh tlhIngan Hol jatlhwI’pu’ pIm vISIv.

wej wej mu’ buvmey DawIvchugh, pa’ yIghoS ‘ej yIwIv:

https://www.kli.org/activities/qepmey/qepa-chamah-vaghdich/words-for-dr-okrand-mu-chu-chabel-tetlh-polls/

Qapla’!

Trappist-1 yuQmeyDaq SaHtaH bIQ net woq

wej wen jIqeqmeH wa' QeD ghItlh vImugh ghIq Facebook-Daq, {tlhIngan Hol jatlhwI'pu'} ghomvaD vIbon, ’ach DaH ghItlhvam mollu'law'taH, vaj vIpolmeH naDev vIlan. 

<<bI’reS>>

{Trappist-1} yuQmeyDaq SaHtaH bIQ net woq

Hovtay' 'oH {Trappist-1}'e'. qIbmajDaq 'oH Samlu'. 48.75 loghqam 'oH tera' {Trappist-1} je chuq'e'. Hovtay'vamDaq Soch yuQ tu'lu'. yuQmeyvam'e', tera' tIn law', bIH tIn law'. 'op yuQmeyvamDaq bIQ tu'lu'ta'mo', ghaytan tera’ HurDaq yIn SammeH ghe'choHtaH mIw.

DaH pawpu' De' chu''e' luloStaHbogh Hoch tejpu': bIQ lungaS {Trappist-1} 'op yuQmey net woq. Hov mach (HovHom chIS), Soch yuQna' je ghaj Hovtay'vam - chaq latlh yuQ ghaj je. pa’ DabmeH yIn, naHHa'law' {Trappist-1}. yIn DuH mIchDajDaq bavtaH wej yuQ.

potlhchu’ De’vam chu’.

jaj vagh jar cha’ tera’ DIS cha’ pagh wa’ chorgh, De’vam ’otHa’ {Nature} Se’vIr. De’vam luwoqmeH jIj Sep law’ tejpu’ ghom. Qu’vamvaD jIj je vIraS tejpu’, {Bordeaux} veng HovQeD Qulpa’Daq vum chaH.

muD bop…

loghqam law’ ’oHDI’ yuQ chuq’e’, nuq yugh yuQmey Hopqu’ muD? chay’ ’e’ wISovchoHlaH? HovDaj tlhopDaq jaHDI’ yuQ, muDDaj chIqbogh 'otlhmey’e’ jemlaH 'otlh noch ’ej pojlaH 'otlh yutlhegh poj jan.

De’meyvam boS 'otlh nochmey tInqu’, {Hubble} rur. Qu’vamvaD, loS yuQ muD bIQSIp lujuvlaHqu’ tej ’e’ qaSmoH 'otlh noch.

ghunqu’moHbogh SIp ’oH bIQSIp’e’. muDDaq bIQSIp ’Iq tu’lu’chugh pagh bIQSIp yap tu'lu'be'chugh, DuHbe’ yIn. yIn DuH mIchDaq bavtaH loS yuQ luHaDlu’bogh, pagh Daq Sumqu’Daq bavtaH.

bIQSIp puS yugh muDchaj ‘e’ lu’agh {Hubble} De’ poj. vaj chaq yuQmeyvam DablaH yIn.

jeD’a’ yuQ?

bIQ Samlu’meH latlh De’ qelnISlu’: jeD’a’ {Trappist-1} yuQmey?

machmo’ yuQmeyvam joj, Hechaj SIgh tlham bavtaHvIS bIH: yuQ mImmoH tlham ’ej ’eqmoH. lubavHa’chuqmoH yuQmey, ngI’mo’ neH yuQmey.

bavHa’ghachmeyvam juvta’mo’ SIbDoHmey’e’ lughajbogh {European Southern Observatory} {NASA} je, yuQmey ngI’taHghach SIm tejpu’ ’e’ DuHmoH juvta’ghachvam (qar mI’ luSImlu’bogh: vagh vatlhvI’, wa’maH vatlhvI’ ghap). nagh luyugh yuQmey net tu’. tera’ jeD law’ yuQmeyvam jeD puS, net tu’. lujatlh tejpu’: jaS jeD bIH, bIQ, tamlermey tIS je ghajqu’mo’ yuQmeyvam, ghajqu’be’mo’ tera’ - ’ach bIQSIpvaD teHbe’. yuQmeyvam ngI’moH tamlermeyvam tIS - vagh vatlhvI’ wanI’. tera’ lungI’moH tamlermeyvam tIS, pagh vI’ wa’ vatlhvI’ wanI’.

tera’ DIS cha’ pagh wa’ Hut, {Kourou} vIraS {Guyane} waw’vo’ {James-Webb} logh 'otlh noch chu’ SalmoHlu’chu’ net nab. yuQmeyvam muD pojlaHchu’. latlh tamler jemlaH: bIQ SeS, voQSIp, yInSIp, {methane} (wa’ ghav HeySel loS bIQSIp HeySel je yughbogh ‘o’rIS’e’), {carbon dioxyde} (wa’ ghav HeySel cha’ yInSIp HeySel je yughbogh ‘o’rIS’e’) joq. bIH ‘ugh law’ yInSIp ‘ugh puS.

tera’ HurDaq yIn SammeH tlhetlhqu’taH mIw.

<<bertlham>>

naDev vIraS Hol lo'bogh ghItlh'e' DalaDlaH: http://www.nationalgeographic.fr/espace/2018/02/la-presence-deau-est-confirmee-sur-les-planetes-de-trappist-1

Holmey qo'

pIj tlhIngan Hol laHwIj vIDubmeH, Hol ghojmeH qeS vInej.

qen Hol ghojmeH qeS peSbogh ’Internet Daq’e’ vISam. {Holmey qo’} ’oH pongDaj’e’. DaHjaj ’oH vIDel vIneH. SoHvaD lI’ ’e’ vItul, laDwI’.

’Internet Daqvam chenmoH {Pierre Blanchon}. vIraSngan, Hol po’wI’ je ghaH. jav Hol jatlhlaH. vIraS Hol jatlhlaHba’, ’ach DIvI’ Hol, SuwomIy Hol, DoyIchlan Hol, ’Italya’ Hol, nIpon Hol je jatlhlaH.  Hol ghojmeH Ho’DoS, Dup, to’ je ghojmoH ’ej qeS law’ peS.

Holmey parHa’qu’mo’, tera’ DIS cha’SaD wa’maH loS, jar wej, ’InternetDaq QonoSDaj qonchoH. ’oHvaD {Le Monde des Langues} pong (Holmey qo’). HaSta tamey chenmoH je ghIq YoutubeDaq lan.

laDwI’DajvaD bejwI’DajvaD, Hol HaDmeH mIwDaj QIj:

- pab yajmeH mIw, pab ghojmeH mIw, pab qeqmeH mIw Del
- ghojlu’chu’meH, poH vu’meH mIw chup
- Hol ’Ijlu’taHvIS qoj Hol laDlu’taHvIS, yajlaHghach DubmeH mIw QIj
- jatlhchoHlaHmeH mIw QIj
- ...latlh qeS law’ peS je

Hol ghojmeH nab ngev je. ’Internet DaqDajDaq DIlmeH Huchmey, DuHmey cha’.

pIj ’Internet DaqDajDaq, YoutubeDaq je qeS chu’ chel je. vIraS Hol Dajatlhchugh, chaq SoHvaD lI’. 

pa' DaSuchlaH: https://www.mondelangues.fr/

#Holmeyqo’ #MondeDesLangues #ghojmeHqeS #Holmey

marq 'oqranD Qoyje' bajmeH ghItlh

wa’Hu’, Do’ bong ’InternetDaq ghItlh’e’ qonbogh marq ’oqranD vItu’. Qoyje’ bajmeH ghItlhDaj ’oH ghItlhvam’e’.

muvuQba’ tlhIngan Hol ’ach muvuQ tlhIngan Hol neHHa’. muvuQ je Hol QeD, Holmey je, vaj Dajqu’law’ ghItlhvam ‘e’ vItu’. wej vIlaD, DaH poH vIHutlhmo’, ‘ach ‘opleS vIlaD vIneH. mutSun Hol bop ghItlhvam. Holvam Delchu’: QIch wab Ho'DoSDaj, mu'Daj Qur, pabDaj buv, mu'tlheghDaj Qur je Del. wejvatlh vaghmaH tenwal ngaS, Dojqu’.

naDev ‘oHtaH - yItIv!

https://escholarship.org/uc/item/1p59z6

#HolQeD #MarcOkrand #Holtejna’ #mutSunHol

tlhIngan Hol mu’ghom

tlhIngan Hol mu’ghom

qavan, laDwI’

DaHjaj jIqeqmeH, tlhIngan Hol mu’ghom vIDel ’ej vIQIj, tlhIngan Hol vIlo’taHvIS.

mu’meyvam Dayajchugh, vaj mu’ghom DalaDpu’ net HarlaHbe’ba’. Hoch tlhIngan Hol ghojwI'pu’vaD, tlhIngan Hol mu’ghom potlh law’ Hoch potlh puS. meqvammo’ ghItlhwIj cha’DIch vIqonmeH, tlhIngan Hol mu’ghom vIqel vIneH.

ghaytanHa’ naDev De’ DaSovbe’bogh qaghojmoH, ’ach ngeDbogh mu’mey puS, pab je DaHaDqa’laH.

1/ chay’ mu’ghom chenmoHlu’? mu’ghom qon ’Iv?

tlhIngan Hol mu’ghom qon marq 'oqranD net Sov. Hol tej ’um ghaH. Hov leng HaSta jIH muchvaD tlhIngan Hol chenmoH. ghIq mu’ghom qonmeH, mu’mey pab je gher.

2/ chay’ potlh mu’ghom?

mu’mey tetlh ngaSba’ mu’ghom, ’ach pab Del je. meqvammo’, tlhIngan Hol ghojlu’meH potlhqu’, ’lI’qu’ ’ej ’utbej tlhIngan Hol mu’ghom.

3/ nuq ghojmoH mu’ghom?

De’ law’ ghojmoH mu’ghom. pab buv, moHaq, mojaq, mu’tlhegh Qur je Del mu’ghom. moHaq mojaq je lo’meH mIw, mu’tlhegh Qatlh chenmoHmeH mIw je QIj je ’oH. mu’tlheghmey lI’ ngaS je.

#KlingonLanguage #mu’ghom

ghItlh wa'DIch: 'Iv jIH?

qavan, laDwI’

DaHjaj ‘Internet QonoSvam vIchenmoH. DaH naDev cha’ ngoQ vIta’ vIneH:

1. jIlIH’egh
2. QonoSvam ngoQ vIDel

1/ ‘Iv jIH?

tlhIngan Hol ghojwI’ jIH. cha’ ben tlhIngan Hol vIghojchoH. muvuQ Holmey ‘ej QeD lutmey jallu’bogh vIparHa’. cha’ ben ‘InternetDaq tlhIngan Hol bopbogh ghItlh’e’ vIlaD. ghItlhvammo’ tlhIngan Hol vIghojqangchoH. Holvam bopbogh De’’e’ vInejchoH. De’ vISamDI’, ghur ghojqangghachwIj. tlhIngan Hol mu’ghom vIje’ ’ej vIlaD, Holvam vIghojmeH vIHaDqu’ ’ej vIqeqqu’.

2/ qatlh QonoSvam vIchenmoH?

tlhIngan Hol wIqeqmeH QonoSvam vIchenmoH. jIqeqmeH, ghItlhmey vIqon. bIqeqmeH, DalaD.

puS tlhIngan Hol jatlhwI’pu’, ‘ej puS Holmaj lulo’bogh ghItlhmey’e’. ’ach Hol Sovlu’chu’meH, qeqnISlu’. qeqlu’meH, jatlhnISlu’ba’ ’ach laDnISlu’ je. laD tlhIngan Hol ghojwI’pu’ ‘e’ luqeqmeH chaH, Holvam lulo’bogh ghItlhmey’e’ lutu’nISlu’. vaj tlhIngan Hol lulo’bogh ghItlhmey law’’e’ tu’lu’meH, ghItlhmey puS vIqon. DaH bIqeqmeH, QonoSvamDaq tlhIngan Hol lulo’bogh ghItlhmey chu’’e’ Dalo’ ’e’ DawIvlaH.

yItIv

Qapla’

#QonoSvam #qonwI’ #lIHmeH #KlingonLanguage